1821 – Περιγραφή Προγράμματος

Ερευνητικό Πρόγραμμα «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο»

 

Tο Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (KEAE), με αφορμή την επερχόμενη επέτειο των διακοσίων χρόνων από το 1821, σχεδιάζει και συντονίζει ένα μεγάλο Ερευνητικό Πρόγραμμα με τίτλο «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο».

 

  • Τι είναι

Ένα Ερευνητικό Πρόγραμμα που στοχεύει στη δημιουργία ενός θεματικού ψηφιακού αρχείου για την Ελληνική Επανάσταση του 1821.  Στο Ψηφιακό Αρχείο 1821, το κοινό θα μπορεί α) να αναζητήσει υλικό όπως αρχεία, έργα τέχνης, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, δημοτικά τραγούδια, κειμήλια και πολλά άλλα, και β) να διαβάσει επιστημονικές μελέτες που θέτουν νέα ερωτήματα και εμπλουτίζουν την επιστημονική έρευνα γύρω από το 1821 δίνοντας έμφαση στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια σημασία της Ελληνικής Επανάστασης. Ταυτόχρονα, θα μπορεί να δει ψηφιακά εκθέματα, τα οποία θα μεταφέρουν τις σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις για την Ελληνική Επανάσταση.

 

  • Ψηφιακό Αρχείο

Επεκτείνοντας την παραδοσιακή αντίληψη για το αρχείο ως συλλογή εγγράφων, το Ψηφιακό Αρχείο 1821 θα περιέχει, εκτός από αρχειακές συλλογές, τεκμήρια όπως: οπτικό υλικό (έργα τέχνης, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, κειμήλια, μνημεία, κτήρια), ηχητικό και οπτικοακουστικό υλικό (μουσική και τραγούδια, ντοκιμαντέρ, ταινίες). Το σύνολο του περιεχομένου του Ψηφιακού Αρχείου προέρχεται από, ελληνικά και διεθνή, αρχεία, βιβλιοθήκες, μουσεία, ιδιωτικές συλλογές, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα.

 

  • Ψηφιακή Βιβλιοθήκη

Ο στόχος της είναι να στηρίξει νέες ιστορικές προσεγγίσεις σε σύγχρονα ερωτήματα που θέτει η σχετική ιστοριογραφία. Θα φιλοξενεί τα αποτελέσματα των ερευνών που θα εκπονηθούν στο πλαίσιο του Προγράμματος.

 

  • Ψηφιακό Αποθετήριο

Αποτελεί την οργανωτική υποδομή του έργου, στην οποία θα συγκεντρώνεται αρχειακό, οπτικό και ακουστικό υλικό για το 1821 με κατάλληλη ταξινόμηση και με στόχο την ελεύθερη πρόσβαση των επισκεπτών σε αυτό και την ανάκληση δεδομένων. Η οργανωτική αυτή υποδομή θα έχει δυναμικό χαρακτήρα και θα μπορεί να εμπλουτίζεται με νέο υλικό μετά τη λήξη του προτεινόμενου Προγράμματος.

 

  • Ιστότοπος

Στο επίπεδο αυτό θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο περιβάλλον παρουσίασης του ψηφιακού αποθετηρίου, το οποίο θα επιτρέπει τη διασύνδεση των ψηφιακών συλλογών του. Ο ιστότοπος θα σχεδιαστεί ώστε να αποτελεί ένα λειτουργικό εργαλείο αφενός για τη διαχείριση του ψηφιακού αρχείου που θα συγκροτήσει το ψηφιακό αποθετήριο και αφετέρου για την αξιοποίησή του στην έρευνα και την εκπαίδευση.

 

  • Ψηφιακά Εκθέματα

Με βασικό αιτούμενο τη ζωντανή παρουσίαση αλλά και τη διασύνδεση του υλικού του ψηφιακού αποθετηρίου, ο ιστότοπος θα αξιοποιεί τον πλέον σύγχρονο τρόπο οπτικής παρουσίασης της πληροφορίας: τα «ψηφιακά εκθέματα» προτείνουν σενάρια χρήσης του υλικού και ψηφιακές εξιστορήσεις εύκολα κατανοητές και ελκυστικές σε ένα ευρύ κοινό.

 

  • Μεταγραφές τεκμηρίων μέσω crowdsourcing

Το Πρόγραμμα «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο» θα απευθύνει πρόσκληση στο κοινό (ερευνητικό και μη) να συμμετέχει στη μεταγραφή αρχειακών τεκμηρίων μέσα από σχετικό λογισμικό, στο πρότυπο διεθνών προγραμμάτων crowdsourcing. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εκπαιδευτικό εργαλείο και βάση συνεργασίας με διεθνείς ερευνητικούς φορείς.

 

  • Ένα Πρόγραμμα των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών

Το Ερευνητικό Πρόγραμμα εντάσσεται στη λογική και τις πρακτικές των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών. Οργανώνει το περιεχόμενό του σε μια ψηφιακή πλατφόρμα, η οποία ενημερώνεται συνεργατικά από τους φορείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Δημιουργεί ψηφιακά εργαλεία (βάσεις δεδομένων, μηχανισμούς αναζήτησης, ψηφιακά εκθέματα και παρουσιάσεις), τα οποία είναι κατάλληλα για τη διαχείριση δεδομένων των ανθρωπιστικών επιστημών, καθώς επιτρέπουν ερμηνευτικές προσεγγίσεις των δεδομένων. Διερευνά τον τρόπο εισαγωγής μεταδεδομένων στην Ιστορία προτείνοντας μια μεθοδολογία κι έναν ψηφιακό μηχανισμό.

Οι Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες αποτελούν προνομιακό χώρο για την ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων, για την τροφοδότηση με διεπιστημονικά ερωτήματα, και σίγουρα για την επικοινωνία των μηνυμάτων σε διαφορετικά κοινά. Επίσης δημιουργούν μια «γέφυρα» μεταξύ ακαδημαϊκής και δημόσιας ιστορίας, υποδεικνύοντας τρόπους διαμόρφωσης της δημόσιας ιστορίας από την επιστημονική γνώση.

 

  • Συνεργασίες

Για την υλοποίηση του Ερευνητικού Προγράμματος, το ΚΕΑΕ συνεργάζεται ήδη με τους παρακάτω έγκριτους φορείς, ενώ κατά την πορεία του έργου προστίθενται συνεχώς και άλλοι:

Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ)

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ)

Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων

Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ)

Μουσείο Μπενάκη

Ελληνικό Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) – Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ)

Κέντρο Ελληνικής Μουσικής «Φοίβος Ανωγειανάκης»

Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου

Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού

Κέντρο Νέου Ελληνισμού (Centrum Modernes Griechenland/CeMoG) του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου (Freie Universität Berlin)

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας

Πανεπιστήμιο Κρήτης

 

  • Βασικοί Στόχοι

Οι βασικοί στόχοι του Προγράμματος είναι:

– Η αξιοποίηση Ελλήνων νέων ερευνητών, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να συνεχίζουν το ερευνητικό τους έργο στη χώρα μας, χωρίς να χρειάζεται να διαφεύγουν στο εξωτερικό.

– Η δημιουργία ενός εύχρηστου εργαλείου για την εύκολη και ελεύθερη πρόσβαση του κοινού σε αρχειακό υλικό, αποτελέσματα ερευνητικών μελετών, τραγούδια, φορεσιές, έργα τέχνης κ.ά. Αυτό το εργαλείο θα διευκολύνει επιπροσθέτως τη μελέτη σχετικών επιστημονικών ζητημάτων.

– Η κατασκευή ενός εκπαιδευτικού εργαλείου για τη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση κατάλληλου για τη διάχυση της επιστημονικής έρευνας.

– Η συνεργασία και επικοινωνία με διεθνή ακαδημαϊκά περιβάλλοντα, η οποία θα υποστηριχθεί από τη δίγλωσση έκδοση του έργου (ελληνική και αγγλική).

– Η ελεύθερη πρόσβαση στο πλούσιο περιεχόμενο του ψηφιακού αρχείου. Το Ψηφιακό Αρχείο 1821 απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως ηλικίας και ειδικότητας. Απευθύνεται επίσης στο ελληνικό αλλά και το διεθνές κοινό. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου προσφέρεται σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αγγλικά.

 

  • Χρηματοδότηση

Α. crowdfunding ACT4Greece

act4greece_small ETE_Logo_GR

Το Πρόγραμμα εντάχθηκε το 2016 στην πλατφόρμα crowdfunding ACT4Greece της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και συγκεκριμένα στον τομέα δράσης «Έρευνα, εκπαίδευση και κατάρτιση». Εξασφαλίστηκε έτσι η πρώτη χρηματοδότηση του Προγράμματος. Από την πρώτη φάση του Act4Greece συγκεντρώθηκαν €64.317.

Η Επιστημονική Επιτροπή σε συνεννόηση με την Τράπεζα οργάνωσε την δεύτερη φάση του εράνου ανοίγοντας ξανά την πλατφόρμα crowdfunding για το διάστημα από τον Οκτώβριο 2017 έως και τον Απρίλιο 2018. Ήδη έχει συγκεντρωθεί το ποσό των €9.610 και συνεχίζουμε!

Υποστηρίξτε το Πρόγραμμα κάνοντας κλικ εδώ: https://www.act4greece.gr/step-1/?c=37510

Β. Ίδιοι πόροι

Το ΚΕΑΕ συμβάλλει με την χρηματοδότηση μέρους των πρωτότυπων Ερευνών για τα επόμενα 4 χρόνια.

Γ. Χρηματοδότηση από άλλους φορείς ή/και φυσικά πρόσωπα

Το Πρόγραμμα είναι πολυετές και πολυεπίπεδο και ως τέτοιο έχει ανάγκη τη συνεχή στήριξη α) από μεγάλα κοινωφελή Ιδρύματα της χώρας που έχουν ως στρατηγικό και οργανικό τους σκοπό να υποστηρίξουν προσπάθειες και πρωτοβουλίες με ερευνητικό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αλλά και β) από άλλους δημόσιους ή και ιδιωτικούς φορείς καθώς και γ) από φυσικά πρόσωπα. Μέχρι στιγμής, το Πρόγραμμα έχει εξασφαλίσει οικονομική στήριξη από τoυς εξής: Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, Ίδρυμα Μποδοσάκη, Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου, Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας, Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε., SIVA Α.Ε., ΕΘΝΙΚΗ FACTORS Α.Ε., Accenture S.A., SPACE HELLAS A.E., MELLON TECHNOLOGIES, UNISYSTEMS.

 

  • Ακαδημαϊκή επιτροπή προγράμματος «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο» (με αλφαβητική σειρά)

Άντα Διάλλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Τμήμα θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ

Δημήτρης Δημητρόπουλος, Διευθυντής Ερευνών του Τομέα Νεοελληνικών Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Έλλη Δρούλια, Διευθύντρια της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων

Κωνσταντίνα Ζάνου, Επίκουρη Καθηγήτρια Ιταλικής και Μεσογειακής Ιστορίας στο Ιταλικό Τμήμα στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης

Γιάννης Κονταράτος, Επίκουρος Καθηγητής Ζωγραφικής στο Τμήμα Εικαστικών Τεχνών της ΑΣΚΤ

Γιάννης Κοτσώνης, Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, Jordan Center for the Advanced History of Russia (NYU)

Χρήστος Λούκος, Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού

Thomas W. Gallant, Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο UC San Diego

Mark A. Mazower, Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Columbia (NY)

 

  • Επιστημονική επιτροπή προγράμματος «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο» 

Επιστημονική Υπεύθυνη Έργου: Άντα Διάλλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Τμήμα θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ

Δέσποινα Βαλατσού, Δρ. Ιστορίας ΕΚΠΑ (ειδίκευση: Digital Humanities και Digital History)

Γιώργος Καλαούζης, Μηχανικός Η/Υ, Τμήμα Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ιουλία Πεντάζου, Δρ. Αρχιτεκτονικής Παν.Θεσσαλίας (ειδίκευση: σχεδιασμός πολιτισμικών και εκπαιδευτικών ψηφιακών εφαρμογών)

Ελένη Σταμπόγλη, Ιστορικός, εκδότρια (εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)