ΨΗΦΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΕΑΕ

Τι είναι η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ;

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του ΚΕΑΕ ως εγχείρημα υλοποιεί έναν από τους καταστατικούς στόχους του Κέντρου, που είναι η διάχυση της επιστημονικής γνώσης στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών.

Πέραν όμως αυτού, το ΚΕΑΕ στοχεύει μέσα από τη συγκρότηση της Ψηφιακής του Βιβλιοθήκης, να διερευνήσει το πεδίο των ψηφιακών εκδόσεων (e-publishing) και τις ολοένα αναπτυσσόμενες ερευνητικές τους προοπτικές. Ιδιαίτερα στον τομέα των επιστημονικών εκδόσεων – που συνδυάζουν την έρευνα με συγκεκριμένες αναγνωστικές συμπεριφορές – είναι σημαντικό να γίνει μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των ορίων και της ουσίας αυτού του τύπου της εμπειρίας, λαμβάνοντας δημιουργικά και υπεύθυνα υπόψιν τις νέες συνθήκες και δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακότητα. Υπό αυτό το πρίσμα, το διακύβευμα των ψηφιακών εκδόσεων του ΚΕΑΕ είναι η διεύρυνση των ορίων μιας επιστημονικής έκδοσης. Στόχος είναι να διατηρηθούν τα οικεία στοιχεία από το έντυπο παρελθόν (ο σεβασμός στην τυπογραφία, στην αισθητική αλλά και τη λειτουργικότητα που έφερε το τυπωμένο κείμενο) και την ίδια στιγμή, να ωφεληθούν αυτές οι εκδόσεις από τις δυνατότητες που προσφέρουν τα νέα περιβάλλοντα ανάγνωσης, και η ιδιαίτερη τοπολογία του ψηφιακού χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλα, ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορεί να αποτελεί διέξοδο για ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν συχνά οι νέες ερευνήτριες και οι νέοι ερευνητές: τις δυσκολίες που παρουσιάζει η διαδικασία της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων των ερευνών τους, όπως το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι να δημοσιευτούν οι μελέτες τους μετά την ολοκλήρωσή τους, ενδεχόμενες αδύνατες αξιώσεις ορισμένων εκδοτών (ιδιαίτερα ως προς την έκδοση μονογραφιών και βιβλίων με συλλογή άρθρων), ακόμη και τη μη συμμόρφωση των τελευταίων στα συμφωνηθέντα.

Στο πλαίσιο της ερευνητικής πλευράς του εγχειρήματος της ΨΒΚ, ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα που τίθεται είναι η επιστημονική νομιμοποίηση του «τελικού προϊόντος». Παρότι αποτελεί συχνό φαινόμενο η επιστημονική δημοσίευση να προχωρά στην έντυπη έκδοση χωρίς ουσιαστική διαδικασία επιστημονικής αξιολόγησης (και μάλιστα συχνά με την αντιμετώπιση του κόστους της έκδοσης από τους συγγραφείς), το κύρος του «υλικού» βιβλίου παραμένει πολύ μεγαλύτερο από αυτό του ψηφιακού. Η συγκρότηση μιας επιστημονικής επιτροπής από τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας με εμπειρία και εκτενές επιστημονικό έργο θα δημιουργήσει ένα πλαίσιο νομιμοποίησης αυτής της νέας μορφής δημοσίευσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων.

Επιπλέον, η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ δεν αποτελεί ένα απλό αποθετήριο δωρεάν υλικού μελέτης, αλλά έναν νέου τύπου χώρο, μια «βιβλιοθήκη» που φιλοδοξεί να ξεπεράσει τον χαρακτηρισμό της «εικονικής» και να αποπειραθεί μια νέα, πολυμεσική, αλλά και συμμετοχική, αναγνωστική εμπειρία τόσο σε διαδικτυακό όσο και σε φυσικό περιβάλλον. Η βιβλιοθήκη, ως χώρος, έχει παραδοσιακά συνδεθεί με ορισμένες δράσεις και διαδικασίες με κοινωνική χροιά, και θα περίμενε κανείς να εκλείπει με το πέρασμα στην ψηφιακότητα. Ωστόσο, η καθημερινή εμπειρία αναγνωστών σε όλο τον κόσμο, αποδεικνύει το αντίθετο.

Ζήτημα σήμερα αποτελεί η επαναφορά της υλικότητας της εμπειρίας στον ψηφιακό χώρο. Παρατηρείται πως, όλο και πιο συχνά, προκύπτουν νέοι τόποι, τους οποίους οικειοποιούνται οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες για τη μελέτη τους. Οι χώροι αυτοί, παρέχουν τη δυνατότητα μιας εμπειρίας κοινωνικής φύσης, την επαφή με άλλους συν-αναγνώστες και μελετητές σε ένα φιλόξενο, χαλαρό περιβάλλον.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο η ΨΒΚ φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα νέο θεσμό, ένα πλαίσιο που θα κινείται ανάμεσα, αλλά ταυτόχρονα θα αμβλύνει τα όρια ανάμεσα στο υλικό και το ψηφιακό, και κατ’ επέκταση στη δημιουργία μιας αναγνωστικής και ερευνητικής κοινότητας.

Μια τέτοια πρωτοβουλία θα συμβάλλει στην βαθμιαία αποσαφήνιση του τι συνιστά «ψηφιακή έκδοση», ποια τα όρια αλλά και οι δυνατότητες , τι είδους νέες συνήθειες διαμορφώνει και πως ο επιστημονικός λόγος θα «προσαρμοστεί» στη νέα αυτή πραγματικότητα. Άρα η σύσταση και η συγκρότηση ενός προγράμματος ψηφιακών εκδόσεων συνιστά ταυτοχρόνως και ένα ερευνητικό πεδίο.

***

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ υλοποιείται ως μέρος των ερευνητικών εγχειρημάτων του Κέντρου Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ).