Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ

Τι είναι η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ αποτελεί ένα εγχείρημα που έρχεται να υλοποιήσει έναν από τους καταστατικούς στόχους του Κέντρου: τη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων μελετών από το πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών.

Πέραν όμως αυτού, το ΚΕΑΕ στοχεύει μέσα από τη συγκρότηση της Ψηφιακής του Βιβλιοθήκης, να διερευνήσει το πεδίο των ψηφιακών εκδόσεων (e-publishing) και τις ολοένα αναπτυσσόμενες ερευνητικές τους προοπτικές. Ιδιαίτερα στον τομέα των επιστημονικών εκδόσεων – που συνδυάζουν την έρευνα με συγκεκριμένες αναγνωστικές συμπεριφορές – είναι σημαντικό να γίνει μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των ορίων και της ουσίας αυτού του τύπου της εμπειρίας, λαμβάνοντας δημιουργικά και υπεύθυνα υπόψιν τις νέες συνθήκες και δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακότητα. Υπό αυτό το πρίσμα, το διακύβευμα των ψηφιακών εκδόσεων του ΚΕΑΕ είναι η διεύρυνση των ορίων μιας επιστημονικής έκδοσης. Στόχος είναι να διατηρηθούν τα οικεία στοιχεία από το έντυπο παρελθόν (ο σεβασμός στην τυπογραφία, στην αισθητική αλλά και τη λειτουργικότητα που έφερε το τυπωμένο κείμενο) και την ίδια στιγμή, να ωφεληθούν αυτές οι εκδόσεις από τις δυνατότητες που προσφέρουν τα νέα περιβάλλοντα ανάγνωσης, και η ιδιαίτερη τοπολογία του ψηφιακού χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλα, ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορεί να αποτελεί διέξοδο για ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν συχνά οι νέες ερευνήτριες και οι νέοι ερευνητές: τις δυσκολίες που παρουσιάζει η διαδικασία της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων των ερευνών τους, όπως το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι να δημοσιευτούν οι μελέτες τους μετά την ολοκλήρωσή τους, ενδεχόμενες αδύνατες αξιώσεις ορισμένων εκδοτών (ιδιαίτερα ως προς την έκδοση μονογραφιών και βιβλίων με συλλογή άρθρων), ακόμη και τη μη συμμόρφωση των τελευταίων στα συμφωνηθέντα.

Στο πλαίσιο της ερευνητικής πλευράς του εγχειρήματος της ΨΒΚ, ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα που τίθεται είναι η επιστημονική νομιμοποίηση του «τελικού προϊόντος». Παρότι αποτελεί συχνό φαινόμενο η επιστημονική δημοσίευση να προχωρά στην έντυπη έκδοση χωρίς ουσιαστική διαδικασία επιστημονικής αξιολόγησης (και μάλιστα συχνά με την αντιμετώπιση του κόστους της έκδοσης από τους συγγραφείς), το κύρος του «υλικού» βιβλίου παραμένει πολύ μεγαλύτερο από αυτό του ψηφιακού. Η συγκρότηση μιας επιστημονικής επιτροπής από τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας με εμπειρία και εκτενές επιστημονικό έργο θα δημιουργήσει ένα πλαίσιο νομιμοποίησης αυτής της νέας μορφής δημοσίευσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων.

Επιπλέον, η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ δεν αποτελεί ένα απλό αποθετήριο δωρεάν υλικού μελέτης, αλλά έναν νέου τύπου χώρο, μια «βιβλιοθήκη» που φιλοδοξεί να ξεπεράσει τον χαρακτηρισμό της «εικονικής» και να αποπειραθεί μια νέα, πολυμεσική, αλλά και συμμετοχική, αναγνωστική εμπειρία τόσο σε διαδικτυακό όσο και σε φυσικό περιβάλλον. Η βιβλιοθήκη, ως χώρος, έχει παραδοσιακά συνδεθεί με ορισμένες δράσεις και διαδικασίες με κοινωνική χροιά, και θα περίμενε κανείς να εκλείπει με το πέρασμα στην ψηφιακότητα. Ωστόσο, η καθημερινή εμπειρία αναγνωστών σε όλο τον κόσμο, αποδεικνύει το αντίθετο.

Ζήτημα σήμερα αποτελεί η επαναφορά της υλικότητας της εμπειρίας στον ψηφιακό χώρο. Παρατηρείται πως, όλο και πιο συχνά, προκύπτουν νέοι τόποι, τους οποίους οικειοποιούνται οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες για τη μελέτη τους. Οι χώροι αυτοί, παρέχουν τη δυνατότητα μιας εμπειρίας κοινωνικής φύσης, την επαφή με άλλους συν-αναγνώστες και μελετητές σε ένα φιλόξενο, χαλαρό περιβάλλον.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο η ΨΒΚ φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα νέο θεσμό, ένα πλαίσιο που θα κινείται ανάμεσα, αλλά ταυτόχρονα θα αμβλύνει τα όρια ανάμεσα στο υλικό και το ψηφιακό, και κατ’ επέκταση στη δημιουργία μιας αναγνωστικής και ερευνητικής κοινότητας.

Μια τέτοια πρωτοβουλία θα συμβάλλει στην βαθμιαία αποσαφήνιση του τι συνιστά «ψηφιακή έκδοση», ποια τα όρια αλλά και οι δυνατότητες , τι είδους νέες συνήθειες διαμορφώνει και πως ο επιστημονικός λόγος θα «προσαρμοστεί» στη νέα αυτή πραγματικότητα. Άρα η σύσταση και η συγκρότηση ενός προγράμματος ψηφιακών εκδόσεων συνιστά ταυτοχρόνως και ένα ερευνητικό πεδίο.

***

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΚΕΑΕ σχεδιάζεται ως μέρος των ερευνητικών εγχειρημάτων του Κέντρου Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες και υλοποιείται σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ).

Σειρές

PIXELS@humanities
Η σειρά ‘PIXELS@humanities’ συγκεντρώνει σε ετήσιους τόμους τα ερευνητικά αποτελέσματα των μελετών που εκπονούνται με χρηματοδότηση του Κέντρου Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ). Η σειρά επιδιώκει να κοινοποιήσει τα ευρήματα στην επιστημονική κοινότητα και να τα επικοινωνήσει στο γενικό κοινό ώστε να τροφοδοτήσει τη δημόσια συζήτηση επί σημαντικών ζητημάτων, να ενθαρρύνει περαιτέρω την έρευνα σε αυτό το χώρο όπως και τις συνεργασίες μεταξύ ερευνητών. Υιοθετώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση, οι μελέτες αναπτύσσουν νέους τρόπους αντίληψης και προάγουν καινοτόμες ερευνητικές θέσεις και θεωρητικές αναζητήσεις μέσα από τον σύγχρονο αναστοχασμό παλαιότερων ερωτημάτων (που θεωρούνται ότι έχουν απαντηθεί) ή την ανάδειξη νέων πεδίων αιχµής που προκύπτουν μέσα στο σύγχρονο πλαίσιο των ιστορικών, κοινωνικών και πολιτικών μετασχηματισμών σε τοπικό και διεθνές επίπεδο. Η σειρά αποσκοπεί να αναδείξει το μεγάλο εύρος των ερωτήσεων που διερευνούνται, τον πολυσχιδή χαρακτήρα των ζητημάτων που μελετώνται και να συμβάλει στην ενίσχυση του κύρους των ανθρωπιστικών επιστημών προβάλλοντας τη σημασία τους.

Πρακτικά Συνεδρίων

Ένας από τους καταστατικούς στόχους του ΚΕΑΕ αποτελεί η προώθηση των ανθρωπιστικών επιστημών στην Ελλάδα, αλλά και η διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και δημόσια διάδοση της γνώσης, μέσα από ακαδημαϊκές συναντήσεις, όπως ημερίδες και συνέδρια. Τα πρακτικά των συνεδρίων αυτών γίνονται ελεύθερα διαθέσιμα μέσα από την ΨΒΚ· εκδίδονται σε μια σειρά τόμων, που αποτυπώνουν την ουσία και το απαύγασμα των δημόσιων συζητήσεων για ποικίλα θέματα γύρω από την πολυσχιδή σημασία των ανθρωπιστικών επιστημών.

Ψηφιακό Αρχείο 1821
Το έργο «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο» είναι ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα που εκπονείται με αφορμή την επικείμενη επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική επανάσταση. Στοχεύει στην δημιουργία μιας online ερευνητικής και εκπαιδευτικής πλατφόρμας, με θέμα την επανάσταση που οδήγησε στη δημιουργία του πρώτου εθνικού κράτους στα Βαλκάνια και τη μεταναπολεόντειο Ευρώπη. Στο πλαίσιο του προγράμματος, εκπονούνται πρωτότυπες έρευνες με θέματα που εμφαίνουν την ευρωπαϊκή, διεθνική και παγκόσμια διάσταση της ελληνικής επανάστασης. Η σειρά εκδόσεων «Ψηφιακό Αρχείο 1821» της ΨΒΚ αποτελεί μια συλλογή επιστημονικών άρθρων, που διασυνδέεται με την ψηφιακή πλατφόρμα του «Ψηφιακού Αρχείου 1821» και εκμεταλλεύεται το ιδιαίτερο του ψηφιακού μέσου, για να αναδείξει το πολυτροπικό και πολυμεσικό κείμενο που προκύπτει στη διαδικασία ενός επιστημονικού προβληματισμού πάνω στην έκθεση της ιστορικής έρευνας στην ψηφιακότητα.

Άλλες Εκδόσεις

Η ΨΒΚ φιλοδοξεί στο μέλλον να λειτουργήσει και ως ανεξάρτητος εκδοτικός φορέας και δίνει τη δυνατότητα σε νέους επιστήμονες του χώρου των ανθρωπιστικών επιστημών να εκδώσουν το έργο τους, ακολουθώντας μια έγκριτη διαδικασία επιμέλειας και αξιολόγησης.

Εκδοτική Ομάδα

Επιμέλεια κειμένων: Πελαγία Μαρκέτου

Τυπογραφικός σχεδιασμός: Γιώργος Αμαραντίδης

Ψηφιακή εκδοτική υποδομή: Γιώργος Ρεγκούκος

Συντονισμός: Αθηνά Μποζίκα

Επιστημονική Επιτροπή

Άντα Διάλλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεότερης και Μοντέρνας Ευρωπαϊκής Ιστορίας, Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών

Μάρω Γερμανού, Καθηγήτρια Αγγλικής Λογοτεχνίας, Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ελένη Γούστη-Σταμπόγλη, Ιστορικός, εκδότρια (Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)

Καλλιρρόη Λινάρδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης του Βυζαντίου και του Δυτικού Μεσαίωνα, Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών

Μυρτώ Μαλούτα, Επίκουρη Καθηγήτρια Ελληνικής Παπυρολογίας, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο