The Study of the Human Past

«Η Ελλάδα μέσα από Αμερικάνικα μάτια. Αναπαραστάσεις της Αρχαίας Ελλάδας στην Αμερικανική Ιστοριογραφία του 19ου αιώνα»

Κονάρης Μιχάλης

ΈρευναΑποτελέσματα ΈρευναςΣύντομο ΒιογραφικόΔημοσιεύσεις

Συνοπτική Περιγραφή της Έρευνας

Ο 19ος αιώνας είναι μια καθοριστική περίοδος για την αρχαιογνωσία στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Κατά την διάρκειά του οι Αμερικανοί μελετητές της κλασικής αρχαιότητας επιχείρησαν να απελευθερωθούν από την επιρροή των Ευρωπαίων δασκάλων τους και διατύπωσαν το αίτημα για την διαμόρφωση μιας διακριτής Αμερικανικής προσέγγισης στην αρχαία ελληνική ιστορία. Παράλληλα, ως απάντηση σε εγχώριους επικριτές που ισχυρίζονταν ότι οι κλασικές σπουδές δεν απέφεραν κανένα πρακτικό όφελος , οι Αμερικανοί Ελληνιστές υποστήριξαν ότι η γνώση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας μπορούσε να συμβάλλει  στην αντιμετώπιση των αρνητικών πτυχών του σύγχρονου Αμερικανικού τρόπου ζωής.

Αντικείμενο της έρευνας είναι η εικόνα της αρχαίας Ελλάδας στο έργο τριών επιφανών Αμερικανών Ελληνιστών του 19ου αιώνα, του Edward Everett (1794-1865), του Cornelius Conway Felton (1807-1862), και του Basil Lanneau Gildersleeve (1831-1924) και η σημασία της για την πολιτιστική και πνευματική αναβάθμιση της Αμερικής. Οι αντιλήψεις των Αμερικανών μελετητών   θα αντιπαραβληθούν με εκείνες σύγχρονών τους λογίων  στην Γερμανία, την Αγγλία, την Γαλλία και την Ελλάδα. Αναδεικνύοντας τις σύγχρονες προεκτάσεις του έργου των Ελληνιστών του 19ου αιώνα και διερευνώντας τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών προσεγγίσεων η έρευνα έχει στόχο να ρίξει φως στους διαφορετικούς τρόπους ερμηνείας, ιδιοποίησης και ιδεολογικής χρήσης του αρχαίου ελληνικού παρελθόντος σε Ευρώπη και Αμερική.


Έρευνα: «Η Ελλάδα μέσα από αμερικανικά μάτια. Αναπαραστάσεις της αρχαίας και νεώτερης Ελλάδας στην αμερικανική ιστοριογραφία του 19ου αιώνα»

Ερευνητής: Δρ. Μιχάλης Κονάρης

Η έρευνα «Η Ελλάδα μέσα από αμερικανικά μάτια. Αναπαραστάσεις της αρχαίας και νεώτερης Ελλάδας στην αμερικανική ιστοριογραφία του 19ου αιώνα» χρηματοδοτήθηκε από το Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ) για το έτος 2019.

 

Ο 19ος αιώνας αποτελεί σημαντική περίοδο στην ιστορία της αμερικανικής αρχαιογνωσίας: κατά την διάρκειά του εδραιώνεται η επιστημονική μελέτη της ελληνικής αρχαιότητας στις ΗΠΑ και η αρχικά ισχνή αμερικανική ιστοριογραφία για την αρχαία Ελλάδα σταδιακά εμπλουτίζεται διεκδικώντας την αυτονόμησή της από τις ιστοριογραφικές παραδόσεις της Ευρώπης.

Η έρευνα που πραγματοποίησα ως ερευνητής του ΚΕΑΕ κατά το 2019 είχε τρεις βασικούς θεματικούς άξονες: α) τους τρόπους προσέγγισης της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και μυθολογίας και της σχέσης τους με τον Χριστιανισμό β) την αντιπαραβολή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού με τους πολιτισμούς της Ανατολής και γ) τις απόψεις ως προς την σχέση αρχαίων και νεώτερων Ελλήνων στην αμερικανική ιστοριογραφία αυτής της εποχής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην διερεύνηση του ρόλου που διαδραμάτισαν οι θρησκευτικές, ιδεολογικές και πολιτικές πεποιθήσεις των Αμερικανών Ελληνιστών στην διαμόρφωση της στάσης τους απέναντι στα υπό εξέταση ζητήματα· στους τρόπους με τους οποίους επιχείρησαν να διασυνδέσουν την αρχαία Ελλάδα με την Αμερική και να την καταστήσουν επίκαιρη και στις ομοιότητες και διαφορές μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών προσεγγίσεων.

Προκειμένου να σχηματισθεί μια, κατά το δυνατόν, σφαιρική εικόνα των αντιλήψεων και τάσεων που απαντούν στην αμερικανική ιστοριογραφία αυτής της περιόδου στα πλαίσια της έρευνας εξετάστηκε τόσο το έργο επιφανών Αμερικανών μελετητών όπως, για παράδειγμα, των καθηγητών του Χάρβαρντ, Έντουαρντ Έβερετ (1794-1865), Κορνήλιους Φέλτον (1807-1862), και του «ήρωα κτίστη» της κλασικής φιλολογίας στις ΗΠΑ, καθηγητή στα πανεπιστήμια της Βιρτζίνια και Τζονς Χόπκινς, Μπέιζιλ Γκίλντερσλιβ (1831-1924) όσο και άλλων λιγότερο γνωστών ομολόγων τους (π.χ. Χένρι Ρ. Κλίβελαντ [1808-1843], Τσαρλς Άντον [1797-1867], Γουίλιαμ Σ. Τάιλερ [1810-1897] κ.α.) που είχαν όμως σημαντική παρουσία στα κλασικά γράμματα του καιρού τους.

Ως συνέχεια της έρευνας στο μέλλον θα εξεταστεί η εξέλιξη των αμερικανικών προσεγγίσεων στην ιστοριογραφία του 20ου και 21ου αιώνα.

 

Ο Μιχάλης Κονάρης έχει σπουδάσει Κλασικές Σπουδές (προπτυχιακός τίτλος, Κολλέγιο Σεντ Χιουζ, Οξφόρδη, μεταπτυχιακός τίτλος, Κολλέγιο Κουίνς, Καιήμπριτζ), Νεώτερη Ιστορία (μεταπτυχιακός τίτλος,  Κολλέγιο Σεντ Χιουζ, Οξφόρδη) και Αρχαία Ιστορία (διδακτορικός τίτλος, Κολλέγιο Μπέλιολ, Οξφόρδη). Έχει διατελέσει μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στο Πρίνστον καθώς και στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι. Την άνοιξη του 2017 έλαβε ερευνητική υποτροφία από το Ίδρυμα Ωνάση με φορέα υποδοχής το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Από το 2018 είναι Συνεργαζόμενος Ερευνητής του Σουηδικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα και μελετά την επιστημονική αλληλογραφία του Μ.Π. Νίλσον. Επίσης διδάσκει στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιστρέφονται γύρω από την πρόσληψη της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στη νεώτερη και σύγχρονη ιστοριογραφία καθώς και γύρω από τις συγκριτικές προσεγγίσεις αρχαίας Ελλάδας και Κίνας. Είναι συγγραφέας του The Greek Gods in Modern Scholarship. Interpretation and Belief in Nineteenth and Early Twentieth Century Germany and Britain (OUP 2015).


Επιλεγμένες δημοσιεύσεις:

  • The Greek Gods in Modern Scholarship. Interpretation and Belief in Nineteenth and Early Twentieth Century Germany and Britain (OUP 2015)
  • ‘A History of Changing Religious Attitudes in Greek Antiquity: M.P. Nilsson’s Greek Piety (1948)’, in J. Wallensten (ed.), A Celebration of the Work of M.P. Nilsson (Swedish Archaeological Institute, forthcoming)
  • ‘Religious History’ in A. Lanieri and K. Vlassopoulos (eds.), A Companion to the Modern Historiography of Ancient Greek History (Brill, forthcoming)
  • ‘Αρχαία Ελληνική Θρησκεία και Εθνικός Χαρακτήρας στο Έργο του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου’, στο A. Tαμπάκη και O. Πολυκανδριώτη (επιμ.), Ελληνικότητα και Eτερότητα: Πολιτισμικές Διαμεσολαβήσεις και ‘Eθνικός Χαρακτήρας’ στον 19ο Αιώνα, τομ. B (2016), σς. 267-282.
  • ‘Dionysos in Nineteenth-century Scholarship’, in R. Schlesier (ed.), A Different God? Dionysos and Ancient Polytheism (De Gruyter 2011), pp. 467-478.