The Study of the Human Past

«To ανθρώπινο ράγισμα: Σεξουαλικά εγκλήματα στη μεσοπολεμική Ελλάδα»

Βασιλειάδου Δήμητρα

ΈρευναWorkshopΣύντομο ΒιογραφικόΔημοσιεύσεις

Συνοπτική Περιγραφή της Έρευνας

Η προτεινόμενη έρευνα εστιάζει σε μικρές, κατά βάση αγροτικές, κοινότητες και εξαστισμένα νησιωτικά κέντρα του Αιγαίου, για να αφηγηθεί μια κοινωνική ιστορία του βιασμού κατά τον ελληνικό Μεσοπόλεμο. Σε συνομιλία με την πλούσια διεθνή βιβλιογραφία, προκρίνει τη μελέτη του βιασμού ως κατηγορία του ποινικού νόμου, δικαστική υπόθεση, δημόσιο σκάνδαλο, ηθική παρεκτροπή από τις παραδεδομένες κοινωνικές αξίες και εξατομικευμένη εμπειρία. Σε ένα πρώτο επίπεδο, αναλύει περιστατικά που απασχόλησαν τις αστυνομικές και δικαστικές αρχές των νησιών του Αιγαίου την υπό εξέταση περίοδο. Σε ένα δεύτερο, αλλά παράλληλο επίπεδο, χαρτογραφεί το ισχύον τότε ποινικό δίκαιο και τις διαφορετικές ερμηνείες του από Έλληνες νομικούς και δικαστές.

Ποινικά βουλεύματα, δικαστικά πρακτικά και νομικά κείμενα αξιοποιούνται εδώ συσχετικά, για να εντοπιστούν τα ίχνη που άφησαν επίσημες ιδεολογίες και λαϊκές αντιλήψεις στη δικαστική πρακτική για το συγκεκριμένο αδίκημα. Στηριγμένη σε αυτή την πρωτότυπη και «ζωντανή» πρώτη ύλη η μελέτη θέλει να διαβάσει κάτω από την επιφάνεια της τυποποιημένης νομικής γλώσσας και της διαμεσολαβημένης δικαστικής καταγραφής, και να προσδιορίσει τι ήταν αυτό που έκανε μια σεξουαλική επίθεση να προσλαμβάνεται (ή, συνηθέστερα, να μην προσλαμβάνεται) ως βιασμός. Μια από τις υποθέσεις εργασίας της έρευνας είναι ότι ασύμμετρες σχέσεις εξουσίας, όπως αυτές που βασίζονται στο φύλο, στην ηλικία και την κοινωνική τάξη, οι εκτιμήσεις της κοινότητας για το εκάστοτε συμβάν και την ηθική υπόληψη του θύματος, αλλά και οι κυρίαρχες κοινωνικές αξίες και πολιτισμικές αντιλήψεις, επηρέαζαν αποφασιστικά την τύχη μιας καταγγελίας για βιασμό. Η μελέτη ενδιαφέρεται, τέλος, να ιστορικοποιήσει τα νομικά και πολιτισμικά νοήματα του βιασμού μέσα από τους λόγους των ίδιων των υποκειμένων που εμπλέκονταν στη διαχείρισή του, όπως τους διασώζουν τα δικαστικά τεκμήρια. Αστυνόμοι, νομικοί, δικαστές, θύτες, θύματα και μάρτυρες όριζαν και έκριναν το συγκεκριμένο σεξουαλικό έγκλημα, διαγράφοντας την ευρύτερη σημασία του στη μεσοπολεμική Ελλάδα.

CfP: Workshop on sexual violence in modern southern European history, 27 November 2020

Since the publication in 1975 of Susan Brownmiller’s pioneering Against our Will, historians have continued to challenge biological narratives which espouse the ‘inevitability’ of male sexual aggression. Scholars such as Joanna Bourke and Georges Vigarello have shed light on the historically contingent myths, stereotypes, and assumptions which have shaped societal, legal, and medical attitudes towards the victims and perpetrators of sexual violence at different points in time. In the modern period, medical specialists have played a particularly important role in shaping popular and legal perceptions of the victims and perpetrators of sexual violence. More recently, scholars such as Ngwarsungu Chiwengo have invited us to reflect on the western gaze within public discourse and scholarship on sexual violence, challenging narratives which mask the implication of western actors in sexual violence, at home and abroad. Such scholarship forces us to question the positioning of the western subject in historical narratives of sexual violence, which have hitherto focused on the anglophone western world.

This workshop, co-hosted by the Sexual Harms and Medical Encounters (SHaME) project at Birkbeck College, London, and the Research Centre for the Humanities (Greece) seeks to problematise the western subject through an exploration of sexual violence in the “European south”, broadly defined. Early social anthropologists reported a certain “cultural unity” within the European south and the Mediterranean (Pitt-Rivers, 1963). According to such perspectives, the social values of “honour and shame” in southern Europe were grounded in deeply gendered understandings of family honour, in which men were cast as its holders and protectors, while female honour was more directly linked to sexuality, experienced and expressed as shame. Yet, more recent scholarship has highly criticised this notion of “cultural unity” (Herzfeld, 1980, 1998; Gilmore 1987), highlighting the diverse manifestations of honour and shame within the European south, and stressing the existence of this “culture of honour” in other geographical areas of the world.

Southern European gender models and the implications of these on the study of sexual violence in the western world are relatively under-theorised within broader narratives of the western subject. This workshop seeks to address this lacuna through an exploration of the intersection of southern European culture—understood through the prism of “unity in diversity” (Horden and Purcell 2000)—and sexual violence in the modern period. A thorough comparison of sexual violence within the diverse localities of the European south will allow similarities and differences to emerge, and will help to decentre current emphasis on the English-speaking world within the current historiography on sexual violence.


The event will take place at Birkbeck and will adopt a workshop format. Participants will be invited to submit a 4000-5000-word draft by 31 October 2020, and will present a 15-minute version of this paper on the day of the workshop. In addition, each participant will be paired with another attendee, and will be expected to provide a 5-minute discussion of their partner’s written work during their session. Selected papers will be invited to submit an extended full paper for a peer-reviewed publication or a collective volume.


Proposals are welcome from any area relating to sexual violence, but those focussing on sexual violence in relation to medicine and public health would be particularly welcome. Areas of interest include but are not limited to:

  • The influence of southern European models of masculinity, femininity, and the family on legal, popular, and medical discussions of sexual violence;
  • The role of religion and the Church in shaping attitudes and experiences of sexual violence;
  • The legacies of war, civil war, communism, and fascism on popular, legal, and/or medical discourse and practice linked to sexual violence;
  • The role of psychiatric discourses in shaping public and legal discussions surrounding the victims and perpetrators of sexual violence;
  • The social, medical and/or psychological aftermaths of sexual

Proposals consisting of a 500-word abstract and a one-page CV should be sent to Dimitra Vassiliadou (Research Centre for the Humanities and the Hellenic Open University, vasileiadou.dimitra@ac.eap.gr) and Stephanie Wright (Birkbeck, stephanie.wright@bbk.ac.uk) by 30 April 2020.

Participants will be notified of the outcome of their submissions by mid-April 2020. Some funding will be available for those travelling to the workshop from abroad and areas outside of London – please let the organisers know via email if you wish to be considered for this.

 

Η Δήμητρα Βασιλειάδου πήρε το διδακτορικό της δίπλωμα στη νεότερη ιστορία από το Πανεπιστήμιο Κρήτης τον Δεκέμβριο του 2015. Έχει υπάρξει υπότροφος επισκέπτρια ερευνήτρια στο Centre for Narrative Research, University of East London (2014) και υπότροφος μεταδιδακτορική ερευνήτρια στα Πανεπιστήμια Αθηνών (2016-2019) και Κρήτης (2018-2019). Έχοντας εργαστεί στο παρελθόν σε δέκα ατομικά και ομαδικά ερευνητικά προγράμματα, σήμερα διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι δημοσιεύσεις της εμπίπτουν στην ιστορία των συναισθημάτων και της οικογένειας, στην ιστορία του φύλου (ιδιαίτερα των ανδρισμών), στην προβληματική των αυτοβιογραφικών λόγων και στην ιστορία της σεξουαλικότητας και της σεξουαλικής βίας.

Academia.edu

 

Επιλεγμένες δημοσιεύσεις

Μονογραφία
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, Στον τροπικό της γραφής. Οικογενειακοί δεσμοί και συναισθήματα στην αστική Ελλάδα, 1850-1930, Gutenberg, Αθήνα 2018, 291 σ.
Συλλογικοί τόμοι (επιστημονική επιμέλεια, εισαγωγή)
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, Γλαύκη Γκότση (επιμ.), Ιστορίες για τη σεξουαλικότητα, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2020, υπό έκδοση.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Ανδρονίκη Διαλέτη, Γιώργος Πλακωτός (επιμ.), Ανδρισμοί. Αναπαραστάσεις, υποκείμενα και πρακτικές από τη μεσαιωνική μέχρι τη σύγχρονη περίοδο, Gutenberg, Αθήνα 2019, 466 σ.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, Παναγιώτης Ζεστανάκης, Μαρία Κεφαλά, Μαρία Πρέκα (επιμ.), (Αντι)μιλώντας στις βεβαιότητες: Φύλα, αναπαραστάσεις, υποκειμενικότητες, ΟΜΙΚ, Αθήνα 2013, 286 σ.
Ειδικά τεύχη σε επιστημονικά περιοδικά (επιστημονική επιμέλεια, εισαγωγή)
  • Dimitra Vassiliadou (ed.), Special issue “Disordered emotions, unruly passions or ‘doing History from the inside out’ (18th-20th c.)”, The Historical Review / La Revue Historique (2021), in preparation.
Άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά
  • Efi Avdela, Kostis Gotsinas, Despo Kritsotaki, Dimitra Vassiliadou, “From virginity to orgasm: Marriage and sexuality in twentieth-century Greece», Journal of Family History, upon final approval.
  • Dimitra Vassiliadou, “Masculinity on  stage: Dueling in the Greek capital, 1870-1918”, Aspasia. The International Yearbook of Central, Eastern and Southeastern European Women’s and Gender History 13 (2019), σ. 12-30, https://doi.org/10.3167/asp.2019.130104.
  • Dimitra Vassiliadou, “The idiom of love and sacrifice. Emotional vocabularies of motherhood in nineteenth-century Greece”, Cultural and Social History 14/3 (2017), σ. 283-300, http://dx.doi.org/10.1080/14780038.2017.1312190.
  • Efi Avdela, Dimitra Vassiliadou, « « Sauver l’enfant dévoyé » : la Société pour la protection des mineurs d’Athènes après la guerre », Revue d’histoire de l’enfance « irrégulière » 18 (2016), σ. 299-317, https://journals.openedition.org/rhei/3982.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Ανδρική κοινωνικότητα στην αστική Αθήνα: η Αθηναϊκή Λέσχη, 1870-1940», Μνήμων 30 (2009), σ. 179-211.
Κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «‘Κατεστραμμένα κορίτσια’. Σεξουαλική βία, ηθική και γαμηλιότητα, 1914-1940», στο Δήμητρα Βασιλειάδου, Γλαύκη Γκότση (επιμ.), Ιστορίες για τη σεξουαλικότητα, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2020, υπό έκδοση.
  • Dimitra Vassiliadou, “Love, actually. . . . Pricing conjugal emotions in nineteenth-century Greece”, στο Rafał Borysławski, Alicja Bemben (eds), Emotions: The engines of History, Routledge, London 2020, forthcoming.
  • Dimitra Vassiliadou, “Auto/pathographies in situ: ‘Dying of melancholy’ in nineteenth-century Greece”, στο  Julie Parsons and Anne Chappell (eds.), The Palgrave Handbook of Auto/Biography, PaIgrave MacMillan, London 2020, in print.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Ανδρονίκη Διαλέτη, Γιώργος Πλακωτός, «Ανδρισμοί και ιστορία: η ιστοριογραφία μιας σχέσης», στο των ίδιων (επιμ.), Ανδρισμοί. Αναπαραστάσεις, υποκείμενα και πρακτικές από τη μεσαιωνική μέχρι τη σύγχρονη περίοδο, Gutenberg, Αθήνα 2019, σ. 11-101.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Η σιωπή, ο φόβος, η σαγήνη: Γράφοντας τον σεξουαλικό εαυτό στα τέλη του 19ου αιώνα», στο Δ. Βασιλειάδου, Γ. Γιαννιτσιώτης, Α. Διαλέτη,  Γ. Πλακωτός (επιμ.), Ανδρισμοί. Αναπαραστάσεις, υποκείμενα και πρακτικές από τη μεσαιωνική μέχρι τη σύγχρονη περίοδο, Gutenberg, Αθήνα 2019, σ. 105-132.
  • Έφη Αβδελά, Δήμητρα Βασιλειάδου,  «‘Κοπιώδης εθελοντική εργασία’: η Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων στη μεταπολεμική Αθήνα», στο Έφη Αβδελά, Χάρης Εξερτζόγλου, Χρήστος Λυριτζής (επιμ.), Μορφές δημόσιας κοινωνικότητας στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Αθήνα 2015, σ. 101-123, http://www.public-sociality.uoc.gr.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Όταν η ιστορία του φύλου συνάντησε την ιστορία της οικογένειας», στο: Γλαύκη Γκότση, Ανδρονίκη Διαλέτη, Ελένη Φουρναράκη (επιμ.), Το φύλο στην Ιστορία: Αποτιμήσεις και παραδείγματα, Ασίνη, Αθήνα 2015, σ. 189-208.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Άνδρες, ανδράρια ή ρεκλαματζίδες; Μονομαχία και πολιτική στην ελληνική πρωτεύουσα», στο Δ. Βασιλειάδου, Π. Ζεστανάκης, Μ. Κεφαλά, Μ. Πρέκα (επιμ.), (Αντι)μιλώντας στις βεβαιότητες: φύλα, αναπαραστάσεις, υποκειμενικότητες, ΟΜΙΚ, Αθήνα 2013, σ. 85-112.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Lyceum Clubs και Λύκειο των Ελληνίδων: από το πρότυπο του διεθνούς γυναικείου δικτύου στο εθνικό πρωτότυπο σωματείο», στο Έφη Αβδελά (επιμ.), Το Λύκειο των Ελληνίδων 100 χρόνια, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Αθήνα 2010, σ. 97-117.
  • Δήμητρα Βασιλειάδου, «Συλλογικές δράσεις, δραστήριες ζωές. Η θεσμοθέτηση μιας γυναικείας συσπείρωσης στις αρχές του 20ού αιώνα», στο Έφη Αβδελά (επιμ.), Το Λύκειο των Ελληνίδων 100 χρόνια, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Αθήνα 2010, σ. 119-143.