The Social World, Diversity, Institutions and Values

«Χωρο-κοινωνικές επιπτώσεις της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας»

Μπαλαμπανίδης Δημήτρης, Πέττας Δημήτρης, Παπατζανή Εύα

ΈρευναΗμερίδαΣύντομο ΒιογραφικόΔημοσιεύσεις

Συνοπτική Περιγραφή της Έρευνας

Η προτεινόμενη έρευνα πραγματεύεται την προσφάτως διαδεδομένη πρακτική της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας, επιχειρώντας να αναδείξει τις πολλαπλές επιπτώσεις της στο χώρο και στην κοινωνία. Συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον περιστρέφεται γύρω από δύο βασικά σκέλη ερευνητικών ερωτημάτων. Το πρώτο αφορά την έκταση που έχει λάβει η Airbnb μίσθωση ακινήτων στην περίπτωση της Αθήνας, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της και την ιδιαίτερη γεωγραφία της. Και το δεύτερο αφορά τη σημασία της συγκεκριμένης πρακτικής για τις στεγαστικές και οικονομικές στρατηγικές των εκμισθωτών, για τις εξελίξεις στην αγορά ακινήτων και για το χαρακτήρα των περιοχών της πόλης στις οποίες αναπτύσσεται.

Τα ερευνητικά ερωτήματα προσεγγίζονται από τη σκοπιά των επιστημών του χώρου και, συγκεκριμένα, της αστικής κοινωνικής γεωγραφίας, μέσα από το συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών μεθόδων έρευνας. Η ποσοτική διερεύνηση του θέματος περιλαμβάνει τη χαρτογραφική και στατιστική επεξεργασία πρωτογενών δεδομένων που συγκεντρώνει η επίσημη ηλεκτρονική πλατφόρμα της εταιρείας “Airbnb”, καθώς επίσης δεδομένων που παρέχει η ανοιχτή βάση δεδομένων “Inside Airbnb”. Η χαρτογραφική και στατιστική απεικόνιση των χαρακτηριστικών της Airbnb μίσθωσης ακινήτων θα πραγματοποιηθεί σε διαφορετικές και διαδοχικές κλίμακες του χώρου. Αρχικά στην περιφέρεια Αττικής και, στη συνέχεια, στον Δήμο Αθηναίων και σε δύο κεντρικές περιοχές που παρουσιάζουν υψηλή συγκέντρωση Airbnb μισθώσεων και, ως εκ τούτου, ειδικό ερευνητικό ενδιαφέρον: στην περιοχή Κουκάκι-Ακρόπολη και στην ευρύτερη περιοχή δυτικά της οδού Πατησίων που περιλαμβάνει την πλατεία Βικτώριας, τον Άγιο Παντελεήμονα, την Αττική, την πλατεία Αμερικής, τον Άγιο Νικόλαο και τα Κάτω Πατήσια. Εστιάζοντας στις συγκεκριμένες περιοχές, η διερεύνηση του θέματος θα συμπληρωθεί μέσα από τη διεξαγωγή ποιοτικής έρευνας και, συγκεκριμένα, μέσα από ημι-δομημένες και σε βάθος συνεντεύξεις με πλήθος διαφορετικών πληροφορητών, δηλαδή εκμισθωτών και φιλοξενούμενων, μόνιμων κατοίκων, επαγγελματιών, εκπροσώπων συλλόγων και στελεχών της δημόσιας διοίκησης.

Παρά τις διαστάσεις που έχει λάβει η Airbnb μίσθωση ακινήτων σε διάφορες πόλεις του κόσμου, το φαινόμενο έχει προσελκύσει σε περιορισμένο ακόμα βαθμό το διεθνές επιστημονικό ενδιαφέρον, ενώ στην Ελλάδα παραμένει ουσιαστικά αδιερεύνητο. Ωστόσο, έχει απασχολήσει έντονα την πολιτική εξουσία και τη διοίκηση, που έχουν σχεδιάσει και εφαρμόσει επίσημες πολιτικές για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων του φαινομένου, αλλά και τους κατοίκους ορισμένων περιοχών των πόλεων, που έχουν αναπτύξει ανεπίσημες τοπικές πρωτοβουλίες. Η προτεινόμενη έρευνα φιλοδοξεί να προσθέσει στη μέχρι σήμερα περιορισμένη διεθνή επιστημονική συζήτηση και να εισαγάγει το θέμα αποφασιστικά και στην Ελλάδα. Αντλώντας από την εμπειρία άλλων πόλεων του εξωτερικού γύρω από την Airbnb μίσθωση ακινήτων, η προτεινόμενη έρευνα φιλοδοξεί να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση του φαινομένου ειδικά στην περίπτωση της Αθήνας, στην ανάδειξη των ιδιαίτερων πτυχών του στο τοπικό πλαίσιο αναφοράς και στη διατύπωση κατάλληλων κατευθύνσεων πολιτικής. Η περίπτωση της Αθήνας αναμένεται να παρουσιάσει ειδικό ενδιαφέρον, λόγω του ιδιαίτερου τοπικού πλαισίου αναφοράς σε σχέση με εκείνο άλλων πόλεων του εξωτερικού, με κρίσιμα διαφοροποιητικά στοιχεία τις ιστορικές διαδικασίες αστικής ανάπτυξης και την τρέχουσα συνθήκη μιας πολυεπίπεδης και συνεχιζόμενης κρίσης.

Ημερίδα

«Βραχυχρόνια Μίσθωση Ακινήτων: Επιπτώσεις, Θεσμικές Ρυθμίσεις και Εναλλακτικές»

Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ
(Σκουφά 45, Κολωνάκι)
Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου 2019

Η έρευνα με τίτλο «Χωρο-κοινωνικές επιπτώσεις της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας» χρηματοδοτήθηκε από το Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ) κατά το έτος 2019.

 

Πρόγραμμα Ημερίδας

16:00 – 18:00

Συνεδρία 1: «Βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στον ελλαδικό χώρο: Η εξέλιξη του φαινομένου και οι πολλαπλές επιπτώσεις του στο χώρο, την κοινωνία και την οικονομία»

Εισήγηση
«Χωρο-κοινωνικές επιπτώσεις της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας»
Μπαλαμπανίδης Δημήτρης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, ΚΕΑΕ), Παπατζανή Εύα (Ερευνήτρια, ΚΕΑΕ), Πέττας Δημήτρης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, ΚΕΑΕ)

Κύκλος σύντομων παρουσιάσεων
«Εξελίξεις στη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στην Ελλάδα»
Έρση Αθανασίου (Ερευνήτρια Α’, ΚΕΠΕ), Αγάπη Κώτση (Ερευνήτρια Α΄, ΚΕΠΕ)

«Η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Αθήνα»
Κώστας Γκουρζής (ΥΔ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου), Γιώργος Αλεξανδρίδης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, Πανεπιστήμιο Αιγαίου), Στέλιος Γκιάλης (Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου), Γιώργος Καρυδάκης (Διδάσκων, Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

«Χαρακτηριστικά και επιπτώσεις της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Θεσσαλονίκη»
Φίλιππος Κατσίνας (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, LSE)

«Ενοικιαζόμενα δωμάτια, δεύτερες κατοικίες, βίλες, βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων: Ο τουριστικός κύκλος ζωής της ‘ιδιοκτησίας’, της ‘οικίας’ και της ‘φιλοξενίας’ στο χώρο του Αιγαίου και του Ιονίου. Μια ανθρωπολογική προσέγγιση»
Δέσποινα Νάζου (Μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Πανεπιστήμιο Κρήτης)

Ανοιχτή συζήτηση

 

18:00 – 18:30

Διάλειμμα

 

18:30 – 21:00

Συνεδρία 2: «Βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό: Υφιστάμενες και πιθανές θεσμικές ρυθμίσεις και εναλλακτικές»

Εισήγηση
«Θεσμικές ρυθμίσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό: Κριτική αποτίμηση»
Μπαλαμπανίδης Δημήτρης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, ΚΕΑΕ), Παπατζανή Εύα (Ερευνήτρια, ΚΕΑΕ), Πέττας Δημήτρης (Μεταδιδακτορικός ερευνητής, ΚΕΑΕ)

Κύκλος σύντομων παρουσιάσεων
«Σκέψεις για τη ρύθμιση της αγοράς της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων»
Λόης Λαμπριανίδης (Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας)

«Πολεοδομικά εργαλεία για τη ρύθμιση της αγοράς της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων»
Ρένα Κλαμπατσέα (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πολεοδομίας-Χωροταξίας, ΕΜΠ)

«Εναλλακτικές πρωτοβουλίες και από τα κάτω διεκδικήσεις»
Τόνια Κατερίνη (μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών)

«Προς μία ολοκληρωμένη δημόσια πολιτική για την κατοικία»
Δήμητρα Σιατίτσα (Μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Πανεπιστήμιο Κρήτης)

«Προς μία ολοκληρωμένη δημόσια πολιτική για τον τουρισμό»
Έφη Σαραντάκου (Δρ. Χωροταξίας, μέλος ΣΕΠ, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο)

«Προς έναν ορισμό της οικονομίας διαμοιρασμού: Ζητήματα ρύθμισης και το Ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο»
Ναταλία Αυλώνα (Νομικός, Υποψήφια Διδάκτωρ, ΕΜΠ)

Ανοιχτή συζήτηση

 


Πρόγραμμα Ημερίδας (PDF)

Αφίσα Ημερίδας (JPG)

 

Ο Δημήτρης Μπαλαμπανίδης είναι διδάκτορας Αστικής Κοινωνικής Γεωγραφίας (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο), με μεταπτυχιακές σπουδές στην Πολεοδομία-Χωροταξία (ΕΜΠ) και πτυχίο Αρχιτέκτονα Μηχανικού (ΑΠΘ). Διδάσκει Ανθρωπογεωγραφία στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) ενώ έχει διδάξει Ανθρωπογεωγραφία, Πολεοδομία και Χωροταξία και Αστικό Σχεδιασμό στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου και στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ. Το ερευνητικό έργο του αφορά τις σύνθετες χωροκοινωνικές ανισότητες και διαχωρισμούς που διαμορφώνονται στον αστικό χώρο και εστιάζει ειδικά στην πρόσβαση «ντόπιων» και μεταναστών στην κατοικία, στους στεγαστικούς διαχωρισμούς και στη διεθνοτική συνύπαρξη, καθώς επίσης στις πολιτικές και στους σχεδιασμούς παρέμβασης στο χώρο. Έχει εργαστεί ως ερευνητής σε εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), στο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος (ΕΜΠ), στη Γαλλική Σχολή Αθηνών (EfA) και στο ερευνητικό εργαστήριο UMR Géographies-Cités (Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne, CNRS).

 

 


O Δημήτρης Πέττας γεννήθηκε το 1984 στην Αθήνα. Έχει σπουδάσει πολεοδομία, χωροταξία και αστική γεωγραφία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης), το London School of Economics and Political Science (Department of Geography) και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών). Είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου και διδάσκει στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην κοινωνική παραγωγή του δημόσιου χώρου, στην ανάπτυξη των οικονομιών πλατφόρμας και την επίδραση τους στο αστικό περιβάλλον, στον ρόλο των σχέσεων εξουσίας σε διαδικασίες αστικής διακυβέρνησης, στη διερεύνηση και συγκριτική ανάλυση επιστημολογικών και οντολογικών προσεγγίσεων σχετικά με την παραγωγή του αστικού περιβάλλοντος και της αστικής ζωής.

 

 

 


Η Εύα Παπατζανή είναι Υποψήφια Διδάκτωρ στον τομέα Πολεοδομίας-Χωροταξίας της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) και διπλωματούχος Αρχιτέκτονας Μηχανικός (ΑΠΘ) – Πολεοδόμος MSc (ΕΜΠ). Η διδακτορική της διατριβή «Μετανάστευση, ποικιλότητα και διαπραγματεύσεις συμβίωσης στις γειτονιές της Αθήνας. Θεσμικές πολιτικές και καθημερινές πρακτικές» υποστηρίχθηκε με υποτροφίες από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ)/Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) και τον ΕΛΚΕ-ΕΜΠ. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα άπτονται του αντικειμένου της αστικής κοινωνικής γεωγραφίας και αφορούν ζητήματα αστικών μεταλλαγών σε επίπεδο γειτονιάς, χωρο-κοινωνικού διαχωρισμού, μετανάστευσης, διεθνοτικών σχέσεων και συγκρούσεων, καθώς και αστικών πολιτικών. Ως Υποψήφια Διδάκτωρ έχει συμμετάσχει επικουρικά στη διδασκαλία προπτυχιακών μαθημάτων της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ. Συμμετέχει επίσης ως ερευνήτρια σε ερευνητικά προγράμματα αστικής κοινωνικής γεωγραφίας, έχει συμμετάσχει σε διεθνή συνέδρια και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά.

 

Επιλεγμένες Δημοσιεύσεις

  • Balampanidis D. (forthcoming) “Housing pathways of immigrants in the city of Athens: from homelessness to homeownership. Considering contextual factors and human agency”, Housing, Theory & Society
  • Balampanidis D., Bourlessas P. (forthcoming) “Ambiguities of vertical multiethnic coexistence in the city of Athens: Living together but unequally… Between conflicts and encounters”, DIVERCITIES: Dealing with Diversity in Deprived and Mixed Neighbourhoods, Van Kempen R., Oosterlynck S., Verschraegen G. (ed.), Bristol: Policy Press
  • Μπαλαμπανίδης Δ., Παπατζανή Ε., Πέττας Δ. (2018) «Μύθοι και πραγματικότητες για την AirBnB βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων (ή, Για να μη χτιστούν και οι ακάλυπτοι…)», Σύγχρονα Θέματα, 142: 7-9
  • Balampanidis D. (2017) “Diversity and entrepreneurship in the city of Athens: Different views and ambiguous perceptions of local entrepreneurs”, Argomenti. Rivista di economia, cultura e ricerca sociale, 8: 49-72
  • Μπαλαμπανίδης Δ. (2016) «Γεωγραφίες της εγκατάστασης των μεταναστών στην Αθήνα, 2000-2010: Στεγαστικές διαδρομές, πρόσβαση στην ιδιοκτησία και εθνοφυλετικοί χωροκοινωνικοί διαχωρισμοί», Διδακτορική διατριβή, ­Αθήνα: Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/38035
  • Balampanidis D., Polyzou I. (2016) “Migrants’ settlement in two central neighborhoods of Athens: An analytical framework for urban transformations and interethnic coexistence”, CITY, 20 (1): 75-90
  • Serraos K., Greve T., Asprogerakas V., Balampanidis D., Chani A. (2016) “Athens, a capital in crisis: tracing the socio-spatial impacts”, Cities in Crisis. Socio-spatial impacts of the economic crisis in Southern European cities, Knieling J., Othengrafen F. (ed.), London and New York: Routledge, pp. 116-138 (Regional Studies Association Best Book Award 2016)
  • Μπαλαμπανίδης Δ. (2015) «Η πρόσβαση των μεταναστών στην ιδιοκατοίκηση (2000-2010): Βασικά σχήματα ‘οριζόντιου’ και ‘κάθετου’ εθνοτικού στεγαστικού διαχωρισμού στον Δήμο Αθηναίων», Κοινωνικός Άτλαντας της Αθήνας, http://www.athenssocialatlas.gr/ (δημοσιευμένο και στα αγγλικά και γαλλικά)
  • Μπαλαμπανίδης Δ., Πολύζου Ί. (2015) «Αναχαιτίζοντας τάσεις εγκατάλειψης του αθηναϊκού κέντρου: η παρουσία των μεταναστών στην κατοικία και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες», Κοινωνικός Άτλαντας της Αθήνας, http://www.athenssocialatlas.gr/ (δημοσιευμένο και στα αγγλικά και γαλλικά)
  • Μπαλαμπανίδης Δ., Πατατούκα Έ., Σιατίτσα Δ. (2013) «Το δικαίωμα στην κατοικία την περίοδο της κρίσης στην Ελλάδα», Γεωγραφίες, Αθήνα: Νήσος, 22: 31-43

  • Πέττας Δ. (2018) Δημόσιος χώρος, Πόλη και Εξουσία. Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα. ISBN: 9789609797702.
  • Pettas D. (forthcoming) Power relations, conflict and everyday life in urban public space. CΙΤΥ.
  • Pettas D. (2018) Struggles against exclusion in Exarcheia Square, Athens. Territorio 86, 157-166.
  • Μπαλαμπανίδης Δ., Παπατζανή Ε. και Πέττας Δ. (2018) Μύθοι και πραγματικότητες για την Aibnb βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων. Σύγχρονα Θέματα 142, 7-9.
  • Πέττας Δ. (2017) Η παραγωγή του χώρου σε συνθήκες σύγκρουσης. Κοινωνικός Άτλαντας της Αθήνας, https://www.athenssocialatlas.gr (Διαθέσιμο σε αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά)
  • Πέττας Δ. (2016) Ο δημόσιος χώρος ως πεδίο αστικών συγκρούσεων. Σχέσεις εξουσίας και καθημερινότητα στη πλατεία Αγίου Παντελεήμονα. Γεωγραφίες 27, 137 – 153.
  • Pettas D. (2015) Public space as a field of urban struggle: Everyday life practices as the outcome of power relations. The Greek Review of Social Research, 144, 135 – 140 (http://dx.doi.org/10.12681/grsr.9133)
  • Πέττας Δ. (2015) O δημόσιος χώρος ως πεδίο αστικών συγκρούσεων: η επίδραση των σχέσεων εξουσίας στην καθημερινότητα και τις πρακτικές χρήσης. Διδακτορική διατριβή. Αθήνα: Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/36254

  • Παπατζανή Ε., Μπαλαμπανίδης Δ. και Δ. Πέττας (2018) Μύθοι και πραγματικότητες για την Airbnb βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων (ή, Για να μην χτιστούν και οι ακάλυπτοι…). Σύγχρονα Θέματα, 142, 7-9.
  • Papatzani E. και Α. Demetzi (2017) Diversity and creativity in the center of Athens: Co-existence or implicit conflicts?, στο Tilbe F., Iskender E. και Ι. Sirkeci (2017) The Migration Conference 2017 Proceedings, London: Transnational Press London, 200-213.
  • Παπατζανή Ε. (2015) Κρίση και χωρο-κοινωνικές ταυτότητες των μεταναστών. Εμπειρικές διερευνήσεις στην Αθήνα. Urban Conflicts, Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 357-367.
  • Παπατζανή Ε. (2015) Διαπραγματεύσεις ορίων και όρων συμβίωσης στο κέντρο της Αθήνας. Γεωγραφίες, Αθήνα: Νήσος, 25, 136-140.
  • Παπατζανή Ε. (2014) Πόλη & πολυ-πολιτισμική συγκατοίκηση. Χωρικές ταυτότητες των μεταναστών στο ελληνικό αστικό τοπίο. Γεωγραφίες, Αθήνα: Νήσος, 23, 114-119.
  • Παπατζανή Ε., Αυγερινού-Κολώνια Σ. και Ε. Κλαμπατσέα (2013) Κρίση, αυταρχικές πολιτικές-πρακτικές και χωρικές επιλογές των μεταναστών στην Αθήνα. Πλ. Ελ. Βενιζέλου, Νίκαια, στα πρακτικά του Συνεδρίου Μεταβολές και Ανασημασιοδοτήσεις του Χώρου στην Ελλάδα της Κρίσης, Βόλος: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Θεσσαλίας, 388-395.